0989 012 654 toasoan@businessforum.vn Fanpage Facebook
StarNewCity

Những thương vụ M&A kinh điển của thị trường Việt Nam: Phở 24 bán cho Highland, bầu trời không chỉ có màu xanh – Kỳ 3

10 năm khởi sự để tạo dựng thương hiệu Phở 24 của ông Lý Quí Trung đã chính thức kết thúc khi ông quyết định bán thương hiệu này với giá 20 triệu USD (hơn 400 tỷ đồng) vào năm 2011. Nhiều người Việt yêu mến thương hiệu Việt tỏ ra tiếc nuối với quyết định này của ông Trung. Đây là một thương vụ thành công hay thất bại? Cảm giác của bên bán và bên mua như thế nào?

“Bầu trời không chỉ có màu xanh” và khát vọng công ty 100 triệu USD

Năm 2011, ông Trung chuyển nhượng thương hiệu Phở 24 cho Việt Thái Quốc tế, chủ thương hiệu café Highland với giá 20 triệu USD. Sau đó, Việt Thái quốc tế lại cơ cấu bán 50% cổ phần của mình (sau khi đã sở hữu Phở 24) cho Jolibee với giá 25 triệu USD. Xét trên bình diện này, thực chất ông David Thái đứng đại diện để mua Phở 24 cho Jolibee.

Hình ảnh quen thuộc này chỉ còn trong hoài niệm khi ông chủ quyết định gả bán đứa con của mình.

Hình ảnh quen thuộc này chỉ còn trong hoài niệm khi ông chủ quyết định gả bán đứa con của mình.

Sau 2 năm bán đi đứa con tinh thần, ông Trung đã bùi ngùi chia sẻ: “Tôi chưa bao giờ hình dung mình sẽ ra sao khi không còn điều hành Phở 24 nữa. Khác biệt đầu tiên là số lượng email đột ngột giảm từ 50 xuống dưới 10 cái vào mỗi sáng. Ngày đầu tiên tôi cứ tưởng hộp thư của mình bị trục trặc vì nhận quá ít email như vậy thật bất thường. Sau đó là nhẹ nhõm. Lịch họp và lịch hẹn ghi trên điện thoại gần như trắng toát. Chỉ có một vài tin nhắn nhẹ nhàng còn sót lại.”, ông Trung trải lòng.

Bản thân ông đã từng khát vọng đưa công ty Nam An chủ thương hiệu Phở 24 ra quốc tế bởi vì ông cho rằng phở là món “quốc hồn quốc túy” của Việt Nam. Và ông muốn công ty sẽ phát triển và đạt giá trị lên đến 100 triệu USD.

“Lúc đó tôi chỉ nghĩ xây dựng công ty 100 triệu đô la. Nhưng không nghĩ là trăm triệu đô la để bán.”, ông Trung trả lời với báo giới.

Nói về lý do buộc phải bán Phở 24, ông Trung thừa nhận mình đã gặp những khó khăn quá lớn. Trong cuốn hồi ký “Bầu trời không chỉ có màu xanh” ông cho biết, có những khó khăn Phở 24 đối mặt mà mình không lường trước được.

Phở 24 là một thương hiệu được người Việt yêu mến cho đến khi buộc phải bán lại cho liên danh Việt Thái quốc tế  - Jolibee.

Phở 24 là một thương hiệu được người Việt yêu mến cho đến khi buộc phải bán lại cho liên danh Việt Thái quốc tế - Jolibee.

Ngay tại thời điểm bán đi Phở 24, ông khẳng định nó như một “chiến binh già” cần phải được làm mới. “Có quá nhiều việc quan trọng tôi cần phải làm cho hệ thống Phở 24 sau gần 10 năm hoạt động, tất cả đều cần nhiều vốn đầu tư mới. Chẳng hạn như đại tu hoặc tái cơ cấu mô hình kinh doanh mà thông thường các chuỗi nhà hàng trên thế giới trễ nhất cứ mỗi 5-7 năm phải làm. Thứ nữa là phải bỏ khoản chi phí lớn để làm mới hình ảnh thương hiệu, đặc biệt đánh mạnh vào quảng cáo để bảo vệ thương hiệu và thúc đẩy khách hàng tiềm năng thực sự bước vào tiệm phở chứ không phải chỉ nghe hay biết về nó. Ngoài ra, còn nhiều việc cần làm khác như xây dựng dây chuyền sản xuất hiện đại để làm phở gói xuất khẩu, mở tiệm phở ở Mỹ và một số thị trường lớn mà tôi muốn đích thân mình mở trước khi nhượng quyền. Tất cả những việc này đều cần rất nhiều tiền mà tôi không thể tiếp tục huy động vốn từ các cổ đông hiện hữu. ”, ông Trung thừa nhận.

Và khát vọng công ty có giá trị 100 triệu USD phải dừng lại. Ông buộc phải bán cho đối tác để đảm bảo an toàn về mặt tài chính và giữ được thương hiệu Phở 24.

Jolibee và Việt Thái thâu tóm Phở 24 với mục đích gì?

“Tùy vào động cơ và chiến lược của bên mua mà giá trị tích hợp (synergy value) lớn hay nhỏ. Nếu chủ sở hữu mới khai thác thương hiệu Phở 24 cho toàn bộ chuỗi bán lẻ của họ ở Philippines và dùng nó khai thác thị trường thế giới, khi đó dòng tiền tương lai sẽ rất lớn và con số 20 triệu USD có thể được coi là không hề đắt.”, ông Nguyễn Trung Thẳng - Chủ tịch Masso Consulting nhận định.

 Ông Tony Tan Caktion (trái) và ông David Thái, những ông chủ mới của Phở 24.

Ông Tony Tan Caktion (trái) và ông David Thái, những ông chủ mới của Phở 24.

Vì là đồng sở hữu Phở 24 nên theo các chuyên gia, giá trị tích hợp đầu tiên mà Highlands Coffee được hưởng sau khi kiểm soát Phở 24 có lẽ là đưa được thương hiệu phở khá nổi tiếng này vào danh mục menu của mình. Chưa rõ doanh số toàn bộ chuỗi Phở 24 sẽ ra sao dưới tay chủ sở hữu mới, nhưng riêng số tô phở tiêu thụ hàng ngày chắc chắn tăng thêm đáng kể nhờ số lượng cửa hàng tăng thêm của Highlands.

Ông Đỗ Hòa, Tổng giám đốc Công ty tư vấn chiến lược IME Việt Nam dự đoán, có thể trước mắt Công ty cổ phần Việt Thái Quốc tế (VTI), chủ sở hữu thương hiệu Highlands, sẽ đưa vào menu thêm một số món ăn khác ngoài phở, chẳng hạn cơm tấm, để đa dạng hóa menu các món ăn của mình bên cạnh thế mạnh sẵn có về đồ uống (cà phê). Trên thực tế, Highlands đã chiếm được những vị trí thuộc loại đắc địa nhất ở trung tâm Hà Nội và TP.HCM.

Một thương vụ mua bán doanh nghiệp luôn có nhiều động cơ khác nhau; có khi đơn thuần từ mục đích đầu tư tài chính, có khi hướng đến việc mở rộng hay đa dạng hóa hoạt động kinh doanh. Theo ông Thẳng, Masso Consulting xét về động cơ tài chính, việc mua bán đơn thuần là nhằm tìm kiếm lợi nhuận. Do vậy, chiến lược mua luôn gắn kết với việc sẽ bán lại cho một đối tác mục tiêu nào đó với mức giá cao hơn.

Theo cách nhìn của ông Hòa, trong trường hợp này dường như Highlands Coffee thực hiện đầu tư tài chính, dù bề ngoài họ thực hiện đầu tư có kiểm soát bên bị mua lại. Ở chiều ngược lại, Phở 24 cũng nhắm đến lợi ích tài chính khi bán lại thương hiệu họ đã cất công gầy dựng từ năm 2003.

Nếu suy luận này chính xác, thì việc Phở 24 và Highlands Coffee khác nhau về mô hình kinh doanh chuỗi không còn quan trọng đối với Highlands, bởi họ đã có kế hoạch bán lại cho đối tác nước ngoài. Tích hợp hai chuỗi quán cà phê và phở thông qua hai tên tuổi lớn vào trong một thương vụ M&A là bước đi khôn ngoan của VTI

Từ câu chuyện Phở 24, thương hiệu Việt muốn vươn ra biển lớn có quá nhiều việc phải làm

“Tất cả đều liên quan đến sơ suất của mình, những điều mình đã biết vẫn có thể sai. Kinh doanh F&B (ngành thức ăn và đồ uống) chỉ cần bất cẩn một cái là rất dễ thất bại”, ông Trung cho hay.

Theo đó, ông Trung nhận định trong kinh doanh, đặc biệt kinh doanh ở lĩnh vực F&B, cuối ngày cộng sổ mới biết lời hay lỗ. Không phải cứ thấy quán người khác đông là nôn nao “nhảy” vào làm. Quán đông nhưng chưa chắc đã lời. Lời hay lỗ chỉ ông chủ mới biết được.

Cũng theo ông Trung, muốn thành công thì cần nhiều vấn đề: hiểu nhu cầu khách hàng, tìm đúng vị trí, nghiên cứu thị trường kỹ. “thành công trong khởi nghiệp nằm ở mô hình kinh doanh là chính chứ không phải ở sản phẩm.”, ông Trung khẳng định.

Ông Lý Quí Trung đã rút ra được nhiều bài học để hoàn thiện quá trình quản lý công ty cho những lần khởi nghiệp tiếp theo từ câu chuyện của Phở 24.

Ông Lý Quí Trung đã rút ra được nhiều bài học để hoàn thiện quá trình quản lý công ty cho những lần khởi nghiệp tiếp theo từ câu chuyện của Phở 24.

Có một điểm mà ông Trung luôn tâm niệm: “Điều tôi muốn nói khi hệ thống kinh doanh càng lớn mạnh thì bộ phận quản trị phải tập trung sức lực nhiều hơn nữa cho những gì xảy ra ở “tiền tuyến” (cửa hàng) hơn là tại “hậu phương” (văn phòng).”

Theo ông Nguyễn Trung Thẳng, giống như bất cứ chuỗi bán lẻ nào, một khi mở rộng dù dưới hình thức nào: công ty sở hữu, công ty vận hành (Company Own Company Operate - COCO), công ty sở hữu người bán vận hành (Company Own Dealer Operate - CODO), hoặc người bán sở hữu và người bán vận hành (Dealer Own Dealer Operate - DODO) thì khi gia tăng quy mô cũng đồng nghĩa với gia tăng thách thức trong quản trị chất lượng.

Đặc biệt là mô hình franchise (một dạng của DODO) mà Phở 24 đang triển khai thì thách thức trong kiểm soát càng lớn hơn. Hình thức này đòi hỏi phải kiểm tra liên tục và nếu bên nhận nhượng quyền (Franchisee) không đáp ứng được các tiêu chuẩn kiểm soát bắt buộc của bên nhượng quyền (Franchiser) thì phải kết thúc hợp đồng, nếu không muốn đánh mất hình ảnh thương hiệu.

Theo đánh giá của các nhà quản trị doanh nghiệp, trong khi đạt được một số thành công khi mở rộng thị trường ra nước ngoài, Phở 24 lại tỏ ra lúng túng về mặt chiến lược sản phẩm tại thị trường Việt Nam (như menu, khẩu vị, định vị phân khúc thị trường).

Và như ông Trung thừa nhận, với kinh doanh “bầu trời không chỉ có màu xanh”, nó còn nhiều gam màu: đen, xám xịt hay tím… mà ông chủ phải đối mặt. Câu chuyện thương hiệu Việt muốn quốc tế hóa còn rất nhiều vấn đề cần phải chuẩn bị, hoàn thiện.

Lê Trí

 

Những thương vụ M&A kinh điển của thị trường Việt Nam: Tribeco khi “hoa hậu” chọn nhầm chốn nương thân - Kỳ 2

Câu chuyện M&A của Tribeco là một bài học mà các doanh nghiệp Việt phải trả giá quá đắt khi chọn nhầm đối tác. Điều này cũng giống như một cô hoa hậu lại chọn nhầm chốn nương thân: thay vì chọn một anh chàng thuộc dòng danh gia vọng tộc thì lại trao mình cho một anh “nhà giàu mới nổi” Uni-President. Kết cục dẫn đến thất bại đầy cay đắng khi mất tên trên thương trường và bị đối tác ngoại thâu tóm toàn diện.

Những thương vụ M&A kinh điển của thị trường Việt Nam: Dạ Lan bán mình cho Colgate Palmolive và cái kết đầy cay đắng - Kỳ 1

Theo báo cáo của AVM Việt Nam, vốn hóa của thị trường M&A toàn cầu trong 6 tháng đầu năm 2020 là 901,7 tỷ USD, thấp hơn 52% so với cùng kỳ năm trước do ảnh hưởng bởi Covid-19. Tuy nhiên, tại Việt Nam giá trị thị trường M&A chỉ giảm đôi chút. Theo đó, tổng giá trị M&A năm 2019 đạt 7,2 tỷ USD, bằng 94,7% so với năm 2018 (số liệu năm 2020 phải đợi đến quý I/2021 mới công bố chính thức). Đây được xem là yếu tố tích cực.

Theo Kinh doanh và Tiêu dùng Link bài gốchttps://kinhdoanhtieudung.thuonggiaonline.vn/doanh-nghiep/nhung-thuong-vu-ma-kinh-dien-cua-thi-truong-viet-nam-pho-24-ban-cho-highland-bau-troi-khong-chi-co-mau-xanh-ky-3-185.html

Mới nhất

Thách thức giảm lãi suất cho vay và nợ xấu

18/10/2021 lúc 10:18

Trong kế hoạch cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2021-2025, cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng tiếp tục được xem là nhiệm vụ hàng đầu.

Tăng vốn cho 4 ngân hàng lớn: Chính phủ báo cáo gì?

18/10/2021 lúc 10:02

Theo Chính phủ, nâng cao năng lực tài chính là vấn đề trọng tâm lớn của các khối ngân hàng thương mại Nhà nước. Phương án tăng vốn chưa được phê duyệt ảnh hưởng tới dư địa tăng trưởng.

Ninh Thuận phê duyệt 67 dự án bất động sản với tổng mức đầu tư hơn 10 ngàn tỷ đồng

18/10/2021 lúc 08:22

UBND tỉnh Ninh Thuận vừa có quyết định phê duyệt 67 dự án gồm các khu đô thị (KĐT), khu dân cư (KDC), dự án du lịch… kêu gọi đầu tư trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2021 – 2025.

Techcombank huy động khoản vay hợp vốn lên đến 800 triệu USD từ 28 định chế tài chính quốc tế

18/10/2021 lúc 07:57

Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam - Techcombank (TCB) vừa cho biết đã huy động thành công khoản vay hợp vốn nước ngoài với giá trị lên đến 800 triệu USD. Đây là lần thứ 2 ngân hàng này huy động vốn từ thị trường cho vay hợp vốn quốc tế sau khoản vay 500 triệu USD vào năm 2020.

Nhà thấp tầng đang “ế ẩm”

17/10/2021 lúc 10:43

Những sản phẩm nhà thấp tầng, bao gồm nhà biệt thự, liền kề có giá trị khoảng 7.500 USD, tương đương 170 triệu đồng/m2 đang có tỷ lệ hấp thụ theo quý thấp nhất trong 5 năm qua, chỉ chiếm khoảng 18% tổng giao dịch.

Cổ phiếu ngân hàng tuần qua: OCB, VIB tăng mạnh nhất, khối ngoại trở lại mua ròng STB, MBB

16/10/2021 lúc 11:14

Bước vào mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý 3, nhóm cổ phiếu ngân hàng có diễn biến khá tích cực khi phần lớn đều tăng giá trong tuần qua (11-15/10), ngoại trừ SHB giảm sâu.

Doanh thu từ bất động sản sụt giảm nghiêm trọng, quý III/2021 lợi nhuận của Nam Tân Uyên chỉ đạt 49 tỷ đồng giảm 50% so với 2020

16/10/2021 lúc 10:27

Kết quả báo cáo cáo tài chính quý III cho thấy, lợi nhuận sau thuế của Công ty CP Khu công nghiệp Nam Tân Uyên đạt gần 49 tỷ đồng, giảm một nửa so với cùng kỳ.

Vinfast công bố 2 mẫu xe điện tại Los Angeles Auto Show 2021

16/10/2021 lúc 10:26

Hai mẫu xe điện VinFast thuộc dòng xe SUV phân khúc D và E, tích hợp những tính năng hỗ trợ lái nâng cao như hỗ trợ giữ làn, giảm thiểu va chạm, tự động đỗ xe...

Sợ trách nhiệm rồi cứ để mặc doanh nghiệp chết dần sao!

16/10/2021 lúc 10:06

Hơn một tuần sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 27 về việc phục hồi sản xuất tại các khu vực sản xuất công nghiệp trong bối cảnh phòng, chống dịch Covid-19, hoạt động vận tải hành khách liên tỉnh vẫn gần như kẹt cứng.