Tại đại hội, bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch PNJ nhìn nhận doanh nghiệp đang trải qua một trong những thời điểm khó khăn nhất trong gần 40 năm hình thành và phát triển.
Theo bà Dung, những trăn trở của ban lãnh đạo trong nhiều tháng qua không chỉ nằm ở các con số tài chính hay sự sụt giảm giá trị cổ phiếu, mà còn là tương lai của PNJ, sinh kế của hàng nghìn người lao động và niềm tin mà khách hàng, cổ đông, đối tác đã dành cho doanh nghiệp qua nhiều thập kỷ.
Ngày 21/10, CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HOSE: PNJ) tổ chức Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) bất thường năm 2026.
“Tôi hiểu những lo lắng, thất vọng của quý vị khi chứng kiến giá cổ phiếu sụt giảm, kế hoạch lợi nhuận phải điều chỉnh từ lãi sang lỗ lớn và những biến động chưa từng có của thị trường trang sức. Tôi chân thành xin lỗi quý vị cổ đông vì những tổn thất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá trị đầu tư cũng như niềm tin của quý vị”, bà Dung cho biết.
Lý giải việc triệu tập ĐHĐCĐ bất thường, bà Dung cho biết biến động thị trường, cùng những thay đổi trong niềm tin và hành vi khách hàng, đang tác động sâu sắc đến hoạt động kinh doanh cũng như sức khỏe tài chính của PNJ.
Theo bà, đại hội không chỉ nhằm nhìn lại những khó khăn đã xảy ra mà còn để doanh nghiệp cùng cổ đông xem xét các quyết định cần thiết cho quá trình phục hồi.
Đề cập đến sự việc liên quan đến Giám đốc Công ty P-Lab, Chủ tịch PNJ cho biết biến cố này đã gây hoang mang và ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý khách hàng cũng như thị trường.
Dẫn lại thông tin từ cơ quan điều tra, bà Dung cho biết số kim cương liên quan đến vụ việc không đi vào hệ thống bán lẻ của PNJ. Bà khẳng định toàn bộ kim cương đang kinh doanh tại PNJ đều có nguồn gốc, giấy tờ nhập khẩu rõ ràng, bảo đảm quyền lợi khách hàng.
“Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, nhiều thông tin chưa được kiểm chứng và các nhận định thiếu cơ sở xuất hiện trên thị trường đã khiến tâm lý người tiêu dùng trở nên lo ngại. Lượng khách hàng có nhu cầu bán lại và thu đổi sản phẩm tăng mạnh trong thời gian ngắn, đặt ra thách thức lớn.”, bà Dung cho biết thêm.
Lý giải cụ thể hơn về việc điều hành, ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc PNJ cho hay trong hàng chục năm qua, các doanh nghiệp trang sức có thông lệ cam kết mua lại sản phẩm đã bán với mức giá tương ứng một tỷ lệ trên hóa đơn gốc. PNJ cũng áp dụng chính sách này.
Ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc PNJ cho hay trong hàng chục năm qua, các doanh nghiệp trang sức có thông lệ cam kết mua lại sản phẩm đã bán với mức giá tương ứng một tỷ lệ trên hóa đơn gốc.
Trong điều kiện bình thường, hoạt động thu đổi được kiểm soát tốt do khách hàng bán lại rải rác theo nhu cầu cá nhân, thường trong 3 - 5 năm đầu sau khi mua. Trước khủng hoảng tháng 7/2026, mỗi năm chỉ có khoảng 30% giá trị thu đổi được khách hàng sử dụng để bán lại.
Tuy nhiên, thông tin từ cơ quan công an về vụ việc tại P-Lab vào đầu tháng 7 đã khiến khách hàng lo ngại và đồng loạt yêu cầu thu đổi. Riêng trong tháng này, lượng bán lại mỗi ngày gấp 10 lần bình thường; tổng giá trị sản phẩm khách hàng bán lại gần 6.000 tỷ đồng, xấp xỉ mức của cả năm 2025.
“Đây là khủng hoảng kép không thể đoán định, tạo nên bởi hai yếu tố là pháp lý và thị trường kim cương bị ảnh hưởng tâm lý do drama truyền thông. Trước sự cố, PNJ có bộ đệm tài chính đáng kể.
Như tại ngày 30/06, Công ty có hàng ngàn tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi. Nhưng những gì xảy ra trên thị trường, tôi coi như một sự kiện thiên nga đen, xảy ra bất ngờ, sâu rộng và làm thay đổi hoàn toàn thị trường kim cương”, ông Công nói.
Theo Tổng Giám đốc PNJ, đến cuối tháng 7, công ty cạn tiền. Phần lớn tiền mặt đã chuyển thành hàng tồn kho mua lại từ khách hàng, đưa tỷ trọng kim cương lên 52% tổng hàng tồn kho. Ban điều hành sau đó đã rà soát, công bố thông tin và trình HĐQT phương án xử lý.
“Đến cuối quý III, giá trị tích lũy từ lời hứa về chính sách thu đổi kim cương là 21.000 tỷ đồng. Lời hứa này không có thời hạn, và đây là áp lực lớn nhất đối với hoạt động của công ty hiện nay”, ông Công cho biết.
Khi mất thanh khoản vào cuối tháng 7, PNJ quyết định điều chỉnh chính sách thu đổi. Biện pháp này giúp giá trị sản phẩm khách hàng bán lại giảm đáng kể, cải thiện dòng tiền, song đồng thời ảnh hưởng đến doanh thu.
“Khi chính sách thay đổi thì niềm tin khách hàng bị ảnh hưởng và sức mua giảm mạnh. Doanh thu bán lẻ hiện chưa bằng một nửa mức bình thường trước khi sự kiện xảy ra”, ông Công nói.
Biên lợi nhuận giảm sâu khiến lãi gộp quý III/2026 giảm 62% so với cùng kỳ. Dù đã cắt giảm chi phí bán hàng và quản lý, PNJ vẫn ước tính lỗ ròng 258 tỷ đồng trong quý, chưa bao gồm khoản dự phòng được trình đại hội lần này.
Theo lãnh đạo PNJ, tình trạng thiếu vốn hiện nay khiến doanh nghiệp khó phục hồi và hoạt động sẽ không bền vững nếu kéo dài trong trung hạn.
Trong bối cảnh các ngân hàng siết hạn mức tín dụng và điều kiện cho vay, Chủ tịch PNJ đã cho công ty vay cá nhân 700 tỷ đồng. Doanh nghiệp hiện vẫn còn các khoản phải trả ngắn hạn quan trọng, gồm 3.000 tỷ đồng vay ngân hàng và 125 tỷ đồng phải trả khách hàng, đối tác theo lộ trình 120 ngày. Bên cạnh nhu cầu vốn lớn trong thời gian tới, PNJ cần 100 - 150 tỷ đồng mỗi tháng để tài trợ hoạt động.
Phương án bán bớt hàng tồn kho để tạo tiền mặt, kể cả thanh lý, cũng đã được cân nhắc. Tuy nhiên, cơ cấu tồn kho và khả năng hấp thụ của thị trường khiến giải pháp này gặp khó khăn.
“Nhưng 52% tồn kho là kim cương, phần lớn do khách hàng bán lại, và đây là nhóm hàng khó bán nhất. Bán trong thời gian ngắn thì đòi hỏi chiết khấu sâu khi thị trường kim cương đang không thuận lợi, và ngay cả như vậy, thị trường vẫn cần nhiều năm để hấp thụ lượng hàng này”, ông Công giải thích.
Để xử lý áp lực từ chính sách thu đổi, PNJ dự kiến chuyển sang mua lại sản phẩm theo giá thị trường, thay cho mức giá tính theo tỷ lệ trên hóa đơn gốc như trước đây.
Công ty nhận định thay đổi này sẽ tác động đến tâm lý khách hàng và làm tăng lượng sản phẩm được yêu cầu thu đổi. Trên cơ sở đó, ban điều hành đưa ra giả định 80% khách hàng sẽ mang sản phẩm đến thu đổi. Với giả định mới, tổn thất ước tính sẽ tăng mạnh.
Về huy động vốn, ông Công cho biết nguyện vọng ban đầu của PNJ là chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu. Tuy nhiên, theo giải thích của ông tại đại hội, Luật Chứng khoán yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi trong năm liền trước đợt chào bán và không có lỗ lũy kế. Với khoản lỗ dự kiến trong năm 2026, PNJ không đáp ứng điều kiện này.
“Sau khi tham khảo nhiều cơ quan, tổ chức liên quan, chúng tôi thấy phát hành riêng lẻ dù không phải lựa chọn mong muốn nhưng là con đường duy nhất mà quy định cho phép trong khung thời gian hiện nay”, ông nói.
Lãnh đạo PNJ cũng cho rằng bổ sung vốn qua ngân hàng trong tình hình tài chính hiện tại sẽ làm tăng gánh nặng nợ vay và rủi ro. Vì vậy, công ty quyết định không tăng vay nợ mà lựa chọn phát hành cổ phần riêng lẻ để củng cố nguồn lực tài chính.
“PNJ tổ chức đại hội để báo cáo đầy đủ tình hình với cổ đông và mong tiếp tục nhận được sự đồng hành của cổ đông để công ty duy trì sự phát triển”, ông Công chia sẻ.
HOÀNG THỊNH
