Theo đề xuất, đây là hai dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường kết nối giữa trung tâm TP. HCM với khu vực Bình Dương, đồng thời góp phần hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng trong tương lai. Trước đó, TP. HCM cũng đã định hướng ưu tiên nguồn lực để triển khai tuyến Bình Dương mới - Suối Tiên vào năm 2030 và tuyến Thủ Dầu Một - TP. HCM vào năm 2035.
Liên danh Becamex - Thaco đề xuất làm 2 tuyến metro gần 125.000 tỷ đồng.
Về quy mô, tuyến metro TP mới Bình Dương - Suối Tiên có chiều dài khoảng 32,4km, với 19 ga trên cao và một depot đặt tại phường Bình Dương. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 64.370 tỷ đồng (chưa bao gồm lãi vay), trong đó chi phí giải phóng mặt bằng chiếm hơn 8.000 tỷ đồng.
Trong khi đó, tuyến Thủ Dầu Một - TP. HCM dài 24,2km, gồm 14 ga trên cao. Depot của tuyến này được đề xuất sử dụng chung với tuyến metro số 1 tại phường Bình Dương hoặc với tuyến metro số 3 tại phường Hiệp Bình. Tổng vốn đầu tư ước tính khoảng 59.968 tỷ đồng, với chi phí giải phóng mặt bằng lên tới gần 15.700 tỷ đồng. Như vậy, tổng vốn đầu tư cho 2 tuyến metro khoảng 124.338 tỷ đồng.
Liên danh Becamex - Thaco cho biết sẽ nghiên cứu triển khai hai dự án theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), kết hợp hình thức đối tác công tư (PPP). Phương án này nhằm huy động nguồn lực xã hội, giảm áp lực lên ngân sách nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác lâu dài.
Doanh nghiệp cũng đề nghị TP. HCM cho phép sử dụng nguồn vốn của mình để thực hiện nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ đề xuất đầu tư trong thời gian tối đa 3 tháng kể từ khi được chấp thuận. Trường hợp không được thông qua theo quy định, nhà đầu tư cam kết tự chịu toàn bộ chi phí và rủi ro phát sinh.
Trong văn bản gửi UBND TP. HCM, liên danh này khẳng định với năng lực tài chính và kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn, họ có thể đảm bảo nguồn vốn và tiến độ thực hiện. Mục tiêu được đặt ra là hoàn tất các thủ tục pháp lý trong năm 2026, khởi công vào quý I/2027 và đưa dự án vào vận hành từ năm 2030.
Được biết, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, TP. HCM đang chuyển dần từ đô thị đơn cực sang đại đô thị đa trung tâm.
Trong bức tranh tổng quan đó, hệ thống metro giữ vai trò là trục giao thông xương sống, kết nối hiệu quả khu vực trung tâm với các đô thị vệ tinh phía Bắc như vùng Bình Dương cũ.
Ngoài ra, nhu cầu đi lại giữa TP. HCM và khu vực Bình Dương cũ hiện nay đa phần phụ thuộc vào giao thông đường bộ, trong khi các trục hướng tâm như Quốc lộ 13 đang rơi vào tình trạng quá tải. Do đó, việc đầu tư 2 tuyến metro nói trên là cần thiết, giúp tạo ra năng lực vận chuyển ổn định và bền vững, xóa bỏ tình trạng ùn tắc, tai nạn và ô nhiễm môi trường.
Hệ thống metro mới cũng được kỳ vọng sẽ định hình lại không gian đô thị mới của TP sau khi sáp nhập. Hiện TP. HCM có khoảng 27 tuyến đường sắt đô thị với khoảng 1.012km.
HOÀNG THỊNH